Kazakistan, ANKA İHA'larının Türkiye dışındaki ilk üretim merkezi olacak

GÖKSEL YILDIRIM/FİRDEVS BULUT KARTAL

- Türkiye ve Kazakistan'ın savunma sanayisi alanında geliştirdiği işbirlikleri, sektörün öncü şirketlerinin girişimleri sayesinde sağlam ortaklıklar halini alıyor. Türkiye, savunma sanayisindeki birikimi ve kazanımlarıyla dost ve müttefik ülkelerin bu alandaki gereksinimlerinin giderilmesine destek veriyor. Türk Cumhuriyetleriyle savunma sanayisi ilişkilerinde benimsenen yaklaşım da sadece ürün satışını esas almıyor.

Yerinde üretim, teknoloji paylaşımı, bakım ve onarım yetkinliği ile uzun vadeli kurumsal ortaklıklar gibi başlıklar üzerinden sürdürülebilir işbirlikleri kuruluyor. Bu ülkeler arasında yer alan Kazakistan'la savunma sanayisinde uzun yıllara dayanan ilişkiler kapsamında çeşitli somut adımlar atılmış bulunuyor. Türk savunma sanayisinin lider kuruluşlarından

ASELSAN, TUSAŞ

ve Otokar, Kazakistan'da hem yatırımlar gerçekleştiriyor hem de önemli projeler yürütüyor. ASELSAN ile Kazakistan'ın devlet savunma sanayisi kuruluşu Kazakhstan Engineering'in kurduğu Kazakhstan Aselsan Engineering (KAE) ortaklığı, Türkiye'nin bu ülkedeki savunma sanayisi yatırımlarının en somut örnekleri arasında yer alıyor.

KAE'nin üretim faaliyetleri; gündüz ve gece görüş sistemlerini, termal görüntüleme nişangahlarını, elektro-optik keşif ve gözetleme sistemlerini, uzaktan komutalı silah sistemlerini, profesyonel telsiz ve haberleşme sistemlerini, elektronik kart montajını ve kızılötesi lens üretimini kapsıyor. Söz konusu ortaklık, Türkiye'den hazır savunma ürünleri satışının ötesinde, Kazakistan'ın üretim altyapısının, teknik bilgi birikiminin ve yerel sanayi yeteneklerinin geliştirilmesine destek oluyor.

Kazakistan, savunma alanındaki gereksinimlerinin bir kısmını yerli üretim yoluyla karşılayarak dışa bağımlılığını düşürürken Türkiye de yerel pazarda uzun vadeli bir üretim ortaklığı kurmanın yanı sıra Kazakistan'ın sanayi altyapısından yararlanarak bölge pazarlarına ulaşma imkanı elde ediyor. ANKA'ların yeni üretim adresi Kazakistan İki ülkenin savunma sanayisindeki önemli işbirliği alanlarından bir diğerini ise insansız hava araçları oluşturuyor.

Hava Kuvvetlerinin kapasitesini ANKA insansız hava araçlarıyla artıran Kazakistan, şimdi de bu araçların yurt dışındaki yeni üretim merkezi olma hazırlığı yapıyor. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) ve Kazakhstan Engineering, ANKA insansız hava araçlarının (İHA) Kazakistan'da üretilmesi, bakım ve onarımlarının yapılması için bir memorandum imzaladı.

Sürecin son adımı olarak mayıs ayında ANKA İnsansız Hava Araçlarının Üretimi ve Bakımı için Ortak Girişim Kurulmasına İlişkin Anlaşma uygulamaya konuldu. Yerel üretim amacına katkı sunmak üzere 406 No'lu Sivil Uçak Tamir Fabrikası ve TUSAŞ, TA-406 adını taşıyan bir ortaklık kurdu. Ortak üretime ilişkin çalışmalar taraflarca sürdürülüyor.

Karşılıklı saha ziyaretleri gerçekleştirilirken fizibiliteye yönelik görüşmeler de devam ediyor. Sürecin tamamlanmasıyla Kazakistan, ANKA İHA'larının Türkiye haricinde üretileceği ilk ülke konumuna gelecek. Türk zırhlı araçlarına yönelik ortaklık Türk savunma sanayisinin önde gelen kara aracı üreticileri arasında bulunan Otokar'ın Kazakistan'daki faaliyetleri de zaman içinde zırhlı araç satışı ve ihracatıyla sınırlı kalmayan bir boyut kazandı.

Otokar Central Asia şirketini kurarak ülkedeki varlığını kalıcı hale getiren Otokar, Orta Asya pazarına yönelik çalışmalarının merkezi olarak Kazakistan'ı belirledi. COBRA II 4X4, ARMA 6X6, ARMA 8X8 ve TULPAR gibi araçlar, Kazakistan'da uygulanan testlerden başarıyla geçti. Yerel üretimin AYBAR ve TAYMAS gibi adlar altında yapılabileceği ifade edildi.

AYBAR 4X4 araçları, Kazakistan'da halen aktif kullanımda bulunuyor. Otokar'ın yerel üretim, teknoloji transferi ve sanayi işbirliğine dayanarak Kazakistan'da kalıcı bir yapı kurma amacı, 2025 itibarıyla somut üretim çalışmalarına dönüştü. Bu yapının en önemli unsurlarını, Kazakhstan Besqaru Manufacturing (BKM) şirketinin Astana'daki zırhlı araç üretim tesisinde Otokar'ın platformları ve üretim teknolojisi esas alınarak geliştirilen araçlar oluşturuyor.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, geçen yılın sonlarında BESQARU tesisine gerçekleştirdiği ziyarette üretim hatları, montaj aşamaları, teknik süreçler ve araçlar hakkında incelemelerde bulundu. Tesisin üreteceği araçların üçüncü ülkelere ihraç edilmesi de amaçlanıyor.